Айғаным ханым

Aiganym hanymКөкшетаудан Қызылжарды бетке алып шыққанда жолда Сырымбет ауылы кездеседі. Бұл өңірдің тарихы қазақ тарихы үшін аса маңызды. Төрелер тұқымы мекен етіп, өзіне орда еткен киелі жерде Айғаным ханымның қонысы бар. Бүгінгі күні осы қоныс өткен тарихымыздың куәсі болып, сыр шертеді.

Қоныс иесі Айғаным Абылай ханның қарақалпақтан алған әйелінен туған Уәли деген баласының төртінші әйелі. Тарихта Абылай дүниеден өткеннен кейін билікті Уәли алғаны белгілі. Айғаным Уәлидің ең жас тоқалы. Айғанымды алғанда Уәлидің жасы елуде болса керек. Айғанымның өзі Есіл бойын мекен етіп отырған атақты Мәлім қажының ұлы Сарғалдақтың қызы. Кейбір деректер оны Әзірет Әлінің 43-ші ұрпағы деп жазады. Төртінші атадан атақты жазушы Мұхтар Әуезов осы Айғаным ханыммен туысады. Айғанымның сұлулығын Уәли алғаш рет Есілдегі жер дауын шешуге Сарғалдақ қожаның үйіне барғанда көреді. Уәли егде тартса да Сарғалдақтың қызының ажарын көріп, көңілі ауады. Елге оралып, кейін айттыруға сенімді кісілерін аттандырады. Айттыруға келген кісілердің сөзін тыңдаған жас қыз Уәлиге талап қойып, сәлем айтып жібереді. Талап еткені, «егер Уәли шынымен маған үйленгісі келсе, онда билік ордасын Есіл өзеніне жақын көшірсін» деген еді. Айғанымның осындай талап қоюының басты себебі, Уәлидің одан бұрын алған, Көкшетауды мекен ететін үш әйелімен қатар қоныстанып отырмау болатын. Қулығын асырған жас қыз Уәлиге дегенін жасатып, билік ордасын Көкшетаудағы Қызылағаштан Есіл өзені бойындағы Сырымбетке көшіртеді. Бұл 1805 жылдар болатын.

Сырымбеттегі ордада 15 жылдай отасқаннан кейін Уәли 1819 жылы дүниеден өтеді. Ақылды ханым жесір қалғанына жасымай, билік үшін күресуге бел буады. Бұл нағыз қазақ жерін отарлауға реформалар жасалып, Сібірдегі генерал-губернаторлыққа М.М Сперанскийдің тағайындалған кезі еді. Жарғы күшіне еніп, Орта жүздің жері Құсмұрын, Көкшетау, Ақмола, Баянауыл, Көкпекті секілді бес окургке бөлінеді. Округ басшысы болып аға сұлтандар сайланады. Уәли өлгеннен соң оның мұрагері болып  Ғұбайдолла қалған болатын. Ғұбайдолланың соңына шырақ алып түскен патшалық Ресей, оны Сібірге жер аудартып, соттатып тынады. Ғұбайдолла жер аударылып кетісімен, билікті Айғаным ханымның өзі қолға алады. Себебі, мұрагерлік бойынша алуы тиіс Шыңғыс әлі 10 жаста болатын.

Aiganym hanymБарынша күшін салып, биліктен айырылмаған, қазақтың қызына тән өр рухты көрсеткен Айғаным ханым туралы деректерге тоқталсақ, ол 1783 жылы дүниеге келген. Анасы өзбек қызы болған.  Әкесі Сарғалдақ көзі ашық адам болып, Айғанымның білім алуына жағдай жасайды. Ол араб, парсы, шағатай, орыс тілдерін жетік меңгереді. Сол кездері орыс ақсүйектерінің сәніне айналған француз тілін де үйренеді. Шығыс тарихы мен фәлсафасын жатқа біледі. Сол білімімен ол Уәлидің әйелі ғана емес, кеңесшісі, ішкі және сыртқы мәселелерді шешудегі бас ақылшысына да айналған еді. Сондықтан, оны билікке тосыннан келді деуге болмайды. Уәлиге ақылшы бола білген Айғаным ханым осындай білімі мен табандылығы арқасында билікті өз күшінде сақтап тұра алды. Онысынан нәтиже де шығарды. 1823 жылы  І Александрдың атына хат жазып, 1824 жылы Сырымбеттен өзіне құны 5 мың рубльге тең қоныс салдыртады. Қонысты салуға осы мекенді Айғаным ханымның өзі таңдаған көрінеді. Таудың етегінде орналасқан, маңайы бұлақтың сыңғырына бөленген мекеннің көркі, шынында, керемет еді. Нағыз ақсүйектерге лайық мекен. Айғаным ханымның осы қонысты салдыртуы ауыл шаруашылығы мен кәсіпкерлік саласынан білім алып, көшпенді салттан отырықшылыққа біржола бетбұруы еді. Орыс шеберлерін шақыртып, қарағайдан он бөлмелі үй, ауласына мешіт, медресе, тұрмыстық сарай салдыртады. Салған медресесінде ханым аймақтағы бай-кедейіне қарамастан талапты балаларды жинап, діни пәндермен қатар орыс тілі, дүниетану, өнер пәндерін оқытады. Оқытуға атақты Құлмұхаммед молданы алдырған. Үйдің ішін батыстың сәулет үлгісіндегідей жасатып, терезеге жібек перделер ілгізіп, Қытайдан вазалар, шкафтар алдыртады. Қоныс маңында егіншілікпен айналысу үшін соқа, тырма секілді саймандарды Ресейден әкелген. (Бұл заттар Айыртау ауданындағы Сырымбет мұражайы, Айғаным қонысында сақтаулы. – Ред.).Aiganym hanym

Айғаным ханымның бұл қонысында атақты қазақ болыстары, серілері мен ақын-жыраулары жиі болған. Атақты Құнанбайдың өзі қонысқа табан тіреген. Құнанбай ел ішіндегі дауға байланысты Омбыға тергеуге шақырылғанда, осы Айғаным Шоқанды ортаға салып, аман алып қалған екен. Қоныстағы шаңырақтан дәм татқандардың қатарында Орынбай, Арыстанбай, Шөже, Жанақ секілді өз дәуірінің дүлдүлдері бар еді. Орыстың зерттеуші-ғалымдары да бұл жерге жиі тоқтайтын. А.Сотников, А.Гейне, П.Семенов-Тянь-Шаньский, Ф.Усов секілді орыс зиялылары атбасын бұрып, қонақ болып кететін.

Шоқан осы жерде атақты Жанақ ақыннан тәрбие алып, қазақтың лирикалық эпосы «Қозы Көрпеш – Баян Сұлуды» небәрі алты жасында жаттап алғаны тарихтан белгілі. Шоқанның алғашқы прозалары мен «Едіге», «Еркөкше» дастандары туралы жазбалары осы Сырымбетте жазылған. Тіпті, кейбір деректерде Шоқанды Құсмұрында емес, осы Сырымбетте туған деп айтылып жүр. Шоқан өмірге келді деп жүрген Құсмұрын бекінісі 1845 жылы салынған. Шоқан 1835 жылы туса, бекініс одан кейін он жылдан кейін салынса, демек, тарихта әлі де біраз сыр жатқаны анық. Мұны қазір, тарихшылар көтеріп, зерттеу үстінде. Себебі, 1835 жылы Құсмұрында туғаны туралы да деректерді ғалымдар дәлелдей түсуде.

Aiganym hanymШоқан он төрт жасқа келгенде Айғаным ханым оны Омбыға, кадет корпусына оқуға жібереді. Ал Шоқанның ол жерден қандай білім алып, қазақ тарихында өшпес із қалдырғаны өз алдына бір тақырып. Шоқанды әжесі Айғаным сурет салуға, мүсін жасауға да баулыған. Шоқан салған бір суретте Сырымбеттің тауы бейнеленгенін білеміз. Кейіннен сурет салуды өзінің үйреншікті ісіне айналдырады. Немересіне ақсүйектік тәрбие беріп, білім нәрімен қандырып, оның саяси қайраткер болуын қалаған Айғаным Шоқанның нағыз азамат болып қалыптасқан шағын көре алмады. 1853 жылы, Шоқан он сегіз жасқа толғанда, Айғаным ханым дүниеден өтеді. Артына сол кездегі қазақ қоғамы мен келешек тарихы үшін өлшеусіз мол мұра қалдырады.

Aiganym hanymБүгінгі күні Шоқанның барлық қолжазбалары мен заттары осы Айғаным қонысындағы мұражайда сақтаулы. Сырымбет мұражайының директоры Уәлихан Қайроллаұлының айтуынша, мұражайда 8 мыңға тарта жәдігер бар. Олардың қатарында ханымның қолданған самауырындары, ат әбзелдері, ыдыс-аяқтарымен қатар, иленген аю терісі, сандықтар, Шоқанның үстелі, қаламдары секілді қайталанбас құнды жәдігерлері сақталған. Өкінішке қарай, қонысты 1930 жылдары Кеңес үкіметі өртетіп, біраз бөлігін жойған. Бөренелерін алып құрылысқа пайдаланған. Тек Елбасы Н.Ә Назарбаевтың бастамасымен Айғаным ханым қонысы 1993 жылы қайтадан қалпына келтірілген. Қазір мыңдаған адамдар келіп, қызықтайтын, тарихқа саяхат жасайтын қасиетті орынға айналған бұл жерге жерлестерімізбен қатар, Түркия, АҚШ, Ресей, Германия елінен арнайы қызықтап келушілер де бар.

Қоныстың маңайында Айғаным ханым мен Уәлидің мәңгілік мекені бар. Олардың басына құлпытас та орнатылған. Тарихи қоныста сәнімен салтанат құрған Айғаным ханым қазақ тарихында өз бетінше билікке қол жеткізе алған, еуропаша білім алған, бірнеше тіл меңгерген, саяси-қоғам қайраткері ретінде  із қалдырды.

Нұрсерік  ЖОЛБАРЫС

АСТАНА

Суреттерде: «Айғаным ханым қонысының» ішкі және сыртқы көріністері.

Суреттерді түсірген: автор

Сайтымыздың жаңа мақалаларына жазылыңыз

Поделиться в соц. сетях

Опубликовать в Facebook
Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники
Опубликовать в Яндекс

1 020 комментариев

  1. LbrbdxfSmede :

    cialis en mexico — http://newcheaprx1onlinev.com free cialis [url=http://newcheaprx1onlinev.com]buy cheap cialis[/url] ’

  2. Clicktoy Interactive :

    How to get without a doctor prescription http://www.clicktoy.com/hf/pharmacy/fluxone.html buying over the counter uk.

  3. purchase online uk http://hbes.com/css/pharmacy/fintel.html cost of in australia.

  4. earthgarage.com :

    generic cheapest price http://earthgarage.com/wp-content/reports/pharmacy/veramyst.html Buy generic australia.

  5. Bikes Built :

    average cost per pill http://bikesbuiltbetter.com/m/css/pharmacy/formell.html where can i buy in the uk.

  6. Connora Technologies :

    Tablets for sale australia http://www.connoratech.com/wp-content/uploads/2017/01/pharmacy/surpass.html generic price comparison.

  7. www.bwo-berlin.tv :

    generika kaufen schweiz http://www.bwo-berlin.tv/wp-includes/ID3/apotheke/sumatriptan.html generika bestellen osterreich.

  8. JESUSPASTOR.de :

    kaufen ohne rezept deutschland http://jesuspastor.de/wp-content/uploads/2016/11/apotheke/betagan.html tabletten schweiz.

  9. apotek pa natet :

    beställa lagligt recept, http://www.pcitservice.com/apotek/buspiron , kapslar apoteket.

  10. LssnbdcEroxIa :

    buy viagra generic http://canadiannowv.com/ generic cheap viagra [url=http://canadiannowv.com/]buy cheap viagra[/url]

  11. glenncannon :

    online billigt recept, http://glenncannon.com/apotek/amovet , köpa i Sverige pris.

  12. JsdfbSmede :

    buy viagra meds online http://saleednowo.com/where can i buy viagra[url=http://saleednowo.com/]viagra 100mg[/url]

  13. dansk apotek :

    i Sverige uten resept nett, http://jtbtigers.com/?page_name=tetraciclinas , kjøpe Norge Norge.

  14. priser apoteket online, http://www.tedngai.net/?page_name=combivent , receptfri till salu.

  15. WebApoteket dansk :

    apotek Spania København, http://www.ktpublishing.com/serco/?page_name=klotrimazol , Hvordan kjøpe jeg.

  16. VIDEOEXPLORERS.com :

    Sverige göteborg, http://www.videoexplorers.com/wordpress/apotek/lipothin , kostar säljes.

  17. Fnejcguero :

    https://paydayloansnow2017.com/loans no bank account [url=https://paydayloansnow2017.com/]online payday loans no credit check[/url] 1 hour payday loans pay day loan

  18. Svesbentinc :

    cash money payday loan https://now24paydayloans.com/ quick loans bad credit [url=https://now24paydayloans.com/]payday loans near me[/url]

  19. CpkhcChearl :

    loan bad credit bad credit payday loans bad credit instant approval payday loans [url=http://fuyviagraf.com]online payday loans direct lenders[/url] ’

  20. LtiukyPseuct :

    bad credit instant approval payday loans payday loans canadian faxless payday loans [url=https://money24paydayloans.com/]approved cash advance[/url]

  21. DbewenScorge :

    get personal loan bad credit payday advance loan cash loan no credit check [url=https://paydayloanver.org/]payday loans[/url]

  22. Lwbssautori :

    cash loans online online payday loans direct lenders payday loan for [url=https://badcreditjkkl.com/]cash advance loan[/url]

  23. LbsbyPseuct :

    personal loans debt consolidation same day payday loans quick bucks payday loan [url=https://personalloanplk.com/]payday loans[/url]

  24. DbsdbScorge :

    instant cash direct lender payday loans federal student loans [url=https://paydayloansxxe.com/]payday loans[/url]

  25. Gsdbcweilub :

    america payday loans cash advance lenders small loans bad credit [url=https://xxepayday.com/]instant payday loans[/url]

  26. Lelandeagew :

    Thanks for finally talking about > %blog_title% < Loved it!

  27. JthasgwExpege :

    personal loans for bad credit pay day loans bad credit auto loan [url=https://cashadvancevtg.com/]same day payday loan[/url]

  28. JtbwwExpege :

    best company faxless loan payday 3 month payday loans instant loans bad credit [url=https://loansonlinevaec.org/]payday loans near me[/url]

  29. LbsdbaPseuct :

    cash advance payday loans online pay day loan loan payment calculator [url=https://www.lericashadvanceonlineloan.com/]small loans[/url]

  30. En Linea Farmacia :

    Tabletas precio http://farmaciaenlinea.life/febricol.html venta farmacias Chile.

  31. when will generic viagra be available order viagra o’clock

  32. AvreChearl :

    loans now bad credit payday loans online cash loans bad credit [url=https://paydayloansonlinexrvy.com/]payday loans bad credit[/url]

  33. cheap viagra online canadian pharmacy viagra without a doctor prescription sweet

  34. DsbgbScorge :

    best payday advance loans easy loans cash loans online [url=https://bestbtpaydayloans.org/]small loans[/url]

  35. d http://paydaycft.com payday loans online bad credit

  36. f http://paydaycft.com payday loans in hattiesburg ms

  37. QcgvPseuct :

    low interest loan fast payday loans personal bad credit loans [url=https://onlinepaydayloansvunm.com/]approved cash advance[/url]

  38. y http://paydaycft.com no credit check payday loans direct lenders

  39. JvsxxExpege :

    bad credit personal loan loans payday need payday loan today [url=https://cashadvanceccet.com/]payday loans[/url]

  40. s http://levitracft.com viagara cialis levitra

  41. florida payday loans laws pay day loans paper

  42. which is better viagra or cialis cialis coupon makes

  43. AndbChearl :

    authorized payday loan payday loans auto payday loans [url=https://cashmml.org/]best online payday loans[/url]

  44. Lpbofautori :

    student loan help cash advance usa payday cash advance [url=https://installmentaac.org/]cash advance now[/url]

  45. JnxvExpege :

    installment loan cash advance loans bad credit consolidation loans [url=https://personalnaeloan.com/]online payday loans[/url]

  46. DmdScorge :

    approval no fax payday loans cash advance loans unsecured personal loan [url=https://installmentokmloan.com/]cash loans[/url]

  47. DndScorge :

    payday loan online no credit check cash advance loans credit debt management [url=https://paydayvtulo.org/]loans online[/url]

  48. QiklPseuct :

    usa payday loan store installment loan paydayloans chicago [url=https://personalarcloan.com/]get a loan[/url]

  49. farmacia en linea life :

    Precio en farmacia http://farmacia-en-linea.life/ramimed.html compra en farmacia.

  50. DcxScorge :

    cash loans bad credit best online payday loans cash back payday loans [url=https://loansbadzwe.org/]best payday loans[/url]

  51. Online Farmacia :

    Venden el sin receta medica http://farmaciaenlinea.life/calcigol-plain.html como comprar generico en España.

  52. JbbbExpege :

    debt help payday day loans bad credit auto loan [url=https://paydayzrtblo.org/]loans payday[/url]

  53. generic pills online :

    Generic for sale in usa http://usacmp.com/component/k2/author/104206.html Can you buy over the counter in australia.

  54. over the counter spain :

    order cheap http://lrk2015.smkasegamat.edu.my/members/carlotabuckman/profile/ can i buy tablets over the counter.

  55. EVtToilia :

    natural viagra alternatives [url=http://viagraocns.com/]buy viagra[/url] buy viagra no prescription viagra on line

  56. Kbsfloary :

    viagra alternative purchase viagra online viagra reviews [url=http://viagraveikd.com/]online viagra[/url] ’

  57. real viagra online natural viagra viagra free trial [url=http://viagrapbna.com/]cheap generic viagra[/url] ’

  58. EnuAscels :

    cheap viagra generic [url=http://viagapharmaked.com/]viagra without prescription[/url] viagra dose order viagra online

  59. LvdAntide :

    buy brand name viagra what would happen if a girl took viagra free trial of viagra [url=http://newgenericrx1pricev.com/]order viagra[/url] ’

  60. FaaUnwifs :

    buy cialis canada discount cialis cialis from canada [url=http://cialisovnsm.com/]cialis coupon[/url] ’

  61. cialis for order [url=http://cialisoakdm.com/]cialis online pharmacy[/url] 24 hour cialis cialis uk

  62. Vdnticeme :

    cialis shipped to canada cialis soft cialis once a day pill [url=http://gawcialis.com/]cialis professional[/url] ’

  63. LbsAntide :

    super cialis buy generic cialis generic cialis soft [url=http://cialisotjs.com/]cialis prescription[/url] ’

  64. FndUnwifs :

    online cialis cialis uk cialis 5mg daily dose [url=http://buyvcialiosonline.com/]cialis.com free offer[/url] ’

  65. Dmdenzymn :

    side effects cialis one a day discount cialis buy cialis uk [url=http://drcialonlinedkb.com/]free cialis[/url] ’

  66. cheap cialis soft tabs [url=http://medcialedonline.com/]buy cialis online[/url] cialis for sale cialis cost

  67. cialis pill splitting [url=http://cialisovnas.com/]buy cialis generic[/url] cialis cheap cialis reviews

  68. Dbsenzymn :

    medicament cialis cialis.com free offer cheap cialis australia [url=http://cialiseiand.com/]cialis generic[/url] ’

  69. AmvtEleme :

    cialis soft tabs uk [url=http://cialisovnnc.com/]tadalafil cialis[/url] canada cialis tadalafil cialis

  70. Vedfeence :

    cialis tadalafil tablets rx cialis low price [url=http://cialisoakdm.com/]canada cialis[/url] ’

  71. Ondcdaync :

    viagra tablets http://genericonlineviaqra.com/effects of viagra [url=http://genericonlineviaqra.com/]generic viagra online[/url] OK’

  72. LssdvdEroxIa :

    female viagra http://viasergeneric.com/viagra wikipedia [url=http://viasergeneric.com/]buy cheap viagra[/url] OK’

  73. Ffvdfenzymn :

    cialis sold in canada http://ciallisonline.com/how much does cialis cost [url=http://ciallisonline.com/]purchase cialis[/url] OK’

  74. ok’buy generic cialisbuy cialis no prescription[url=http://genericcialls.com/]cialis online[/url] OK’

  75. OmrAntide :

    viagra mail order generic viagra online viagra online [url=http://onlineviaqer.com/]viagra samples[/url] OK’

  76. VecuAscels :

    viagra online sales [url=http://viasergeneric.com/]generic viagra[/url] buy viagra in england discount viagra OK’

  77. ObdrAntide :

    viagra herbal viagra natural alternatives to viagra [url=http://onlineviaqer.com/]viagra generic[/url] OK’

  78. ok’buy cheap cialiscialis reviews[url=http://genericcialls.com/]cheap cialis[/url] OK’

  79. FvesChearl :

    cheap cialis australia http://ciallisonline.com/ ok’

  80. viagra + where to buy + .au
    viagra without prescription
    viagra buy uk cheap

  81. buy viagra cheap australia
    generic viagra online
    buy viagra online — http //buyviagraonlinehere.com

  82. online prescriptions
    online pharmacies canada
    lloyds pharmacy online

  83. canadian online casino for real money
    casino online
    bingo sites accept paysafecard

  84. cheap viagra mastercard
    sildenafil citrate online
    buy viagra tesco

  85. cialis super active 20mg pills
    tadalafil generic
    buy cialis online discount

  86. prix windows 10 64 bits
    windows updates
    windows 10 home 32 bit product keys

  87. yobgPsype :

    Hello! All! buy research paper [url=https://writeresearchpaper.us.com/]research paper service[/url] ok’

  88. no fax payday loans cash loans bad credit [url=https://paydayloansnofax.us.org/] no fax payday loans[/url] OK’

  89. Allcash advance on credit card fast cash loan [url=https://cashadvancelenders.us.org/]cash advance usa[/url] OK’

  90. payday loan online bad credit loans online [url=https://loanonline.us.org/]online payday loans[/url]OK’

  91. Hi cash advance online apply loan bad credit [url=https://getaloan.us.org/] cash advance online[/url] OK’

  92. Earnestine :

    buy cialis professional 20 mg
    buy cialis
    taking two cialis pills

  93. ok’ https://paydayloansnofax.us.org/ quick loans bad credit [url=https://paydayloansnofax.us.org/]no faxing payday loan[/url]

  94. https://cashadvancelenders.us.org/instant cash loans [url=https://cashadvancelenders.us.org/]cash advance lenders[/url] payday loans for bad credit

  95. My!!!generic viagra female viagra [url=http://genericviagravekal.com/]buy viagra[/url] OK’

  96. 20010 windows product key
    microsoft word
    microsoft windows 10 installer download

  97. Fvbdflubre :

    viagra brand by online — http://genericviagravekal.com/ canadian viagra [url=http://genericviagravekal.com/]viagra online[/url] OK’

  98. cialis generic vs brand — http://buycialisomskc.com/ cialis generic canada [url=http://buycialisomskc.com/]generic cialis[/url] ’

  99. buy viagra online no prescription buy viagra online viagra overnight [url=http://viagraazmhj.com/#]buying viagra online[/url]

  100. cialis 10mg or 20mg
    generic cialis online
    viagra commande cialis 20mg cialis
    =http://buywcialisnrx.com/#»>buy cialis online

  101. lasix and viagra cialis generic
    buy cialis online
    amazon cialis generic
    =http://buywcialisnrx.com/#»>buy cialis online

  102. cut cialis pills
    buy cialis online
    sex cialis pills
    =http://buywcialisnrx.com/#»>cialis coupon

  103. pfizer cialis generic cialis
    cialis coupon
    cialis for sale online
    =http://buywcialisnrx.com/#»>buy cialis online

  104. examples of cialis tablets buy
    cialis
    buy cialis online india
    =http://cialisdenrx.com/#»>buy cialis online

  105. cialis online generic
    cheap cialis
    prednisone and hyperglycemia cialis generic pills
    =http://cialissknrx.com/#»>buy generic cialis

  106. order generic cialis online
    cialis coupon
    buy discount cialis
    =http://cialisdenrx.com/#»>cheap cialis online

  107. edrugstore cialis pills cialis
    cialis online
    manufacturer cialis 20mg
    =http://cialisdenrx.com/#»>buy cheap cialis coupon

  108. order cialis online without a over the counter
    buy cialis online
    amazon cialis generic
    =http://cialissknrx.com/#»>buy cheap cialis online

  109. price 20mg buy cialis online
    cheap cialis
    buy cialis online mastercard
    =http://cialisdenrx.com/#»>buy cialis online

  110. women cialis generic
    cialis
    generic cialis work buy
    =http://cialissknrx.com/#»>cialis coupon

  111. buy cialis online without a rx
    buy cheap cialis coupon
    order cialis online without health
    =http://cialissknrx.com/#»>buy cheap cialis online

  112. real cialis pills cialis
    cheap cialis online
    online cialis order cialis
    =http://cialisdenrx.com/#»>buy cheap cialis coupon

  113. women who take cialis pharmacy cialis
    generic cialis online
    cialis pills online
    =http://cialissknrx.com/#»>generic cialis online

  114. chemical name cialis pills
    buy cialis
    wiki citalopram cialis generic pills
    =http://cialisdenrx.com/#»>buy cialis online

  115. canada generic cialis prices
    cheap cialis online
    official site cialis pills
    =http://cialisdenrx.com/#»>buy cialis online

  116. buy generic cialis maintain an erection
    cheap cialis online
    cialis tabs 20mg
    =http://cialisdenrx.com/#»>cheap cialis

  117. buying cialis at shoppers drug mart
    buy cialis
    cialis 40 mg tablets cialis
    =http://cialisdenrx.com/#»>buy cialis

  118. buy cialis viagra
    buy cialis online
    cialis generico online
    =http://cialisdenrx.com/#»>cheap cialis online

  119. buy cialis doctor online
    generic cialis
    cialis pills online
    =http://cialisdenrx.com/#»>cheap cialis

  120. what company makes viagra cialis 20mg
    cialis
    legitimate cialis generic
    =http://cialissknrx.com/#»>generic cialis online

  121. buy germany cialis 20mg
    buy cheap cialis online
    is generic cialis good
    =http://cialisdenrx.com/#»>buy cialis

  122. cialis generic dosage
    generic cialis online
    cheap cialis online
    =http://buycialisgennrx.com/#»>buy generic cialis online

  123. cialis discount generic cialis
    buy cialis
    heartburn cialis online pharmacy
    =http://buycialisgennrx.com/#»>generic cialis

  124. purchase cialis generic viagra
    generic cialis
    cialis online cialis
    =http://buycialisgennrx.com/#»>buy generic cialis

  125. buying cialis in canada fast shipping cialis
    cheap cialis
    buy cialis pill
    =http://buycialisgennrx.com/#»>cialis online

  126. generic cialis vs brand ci
    cheap cialis
    meth cialis pills
    =http://buycialisgennrx.com/#»>buy generic cialis

  127. natural forms of viagra cialis pills
    buy cialis online
    split cialis pills
    =http://buycialisgennrx.com/#»>buy generic cialis online

  128. yasmin light headed cialis generic
    buy generic cialis online
    canada cialis generic sudden hearing loss
    =http://buycialisgennrx.com/#»>buy generic cialis online

  129. viagra adalah cialis pills
    cheap cialis
    cialis order
    =http://buycialisgennrx.com/#»>cheap cialis

  130. generic form of cialis cialis
    buy generic cialis online
    walmart pharmacy viagra cialis pills
    =http://buycialisgennrx.com/#»>buy generic cialis online

  131. prozac no prescription cialis generic
    buy cialis online
    online buy tadalafil
    =http://buycialisgennrx.com/#»>generic cialis online

  132. generic cialis overnight delivery
    buy cialis
    mentax ointment cialis pills
    =http://buycialisgennrx.com/#»>buy generic cialis online

  133. viagra femenina natural cialis generic
    cheap cialis
    reputable viagra online cialis generic
    =http://buycialisgennrx.com/#»>buy generic cialis online

  134. sale cheap generic cialis
    cialis online
    generic cialis lowest price
    =http://buyhcialisrx.com/#»>buy generic cialis

  135. buy generic cialis online without prescription
    buy generic cialis online
    where to buy cialis in canada
    =http://buycialisgennrx.com/#»>cialis online

  136. viagra dejstvo cialis pills generic
    buy generic cialis
    cheap cialis from canada cialis
    =http://buyhcialisrx.com/#»>buy cialis online

  137. cialis tablets side effects
    buy cialis
    nortriptyline with food cialis 20mg
    =http://buyhcialisrx.com/#»>buy cialis

  138. buy cialis uk
    buy generic cialis online
    alcohol cialis generic
    =http://buycialisgennrx.com/#»>cheap cialis

  139. brand cialis online pharmacy
    buy cheap cialis online
    price cialis 20mg nurofen plus
    =http://buyhcialisrx.com/#»>cheap cialis online

  140. vicodin pill picture cialis generic
    buy cheap cialis coupon
    cialis for sale online
    =http://buyhcialisrx.com/#»>generic cialis

  141. overdose on cialis generic
    generic cialis online
    buy cialis online pharmacy
    =http://buyhcialisrx.com/#»>generic cialis

  142. generic cialis pro
    buy cialis online
    definition of cialis tablets
    =http://buyhcialisrx.com/#»>buy cialis online

  143. imodium alternative cialis 20mg
    buy cialis online
    cialis generic uk
    =http://buyhcialisrx.com/#»>buy cialis

  144. split cialis pills
    cialis
    levaquin inhaler cialis pills
    =http://buyhcialisrx.com/#»>buy cialis online

  145. MichaelCob :

    Our organisation is well connected with different invigilators, British directors materials
    spurious managers and assay centers, which enables us to make an impression on your scores in any ielts
    center here the earth . All our certificates are ingenious and British Council
    certified. If you fancy to cours bitcoin btc euros flatter an examination gladden serviceability below details to in us.

  146. Best Payday Loan :

    more helpful hints online payday loans info [url=https://onlineloans.us.com]a payday loan[/url]

  147. Essay Write :

    term papers term paper help term papers [url=https://termpapers.us.com]term paper essays[/url]

  148. Kennethjeofe :

    wh0cd1278123 view

  149. Kennethjeofe :

    wh0cd1278123 viagra nyc

  150. Kennethjeofe :

    wh0cd1278123 zithromax

  151. Kennethjeofe :

    wh0cd1278123 Tadalafil

  152. RodneyAdano :

    For example, it will often make sense for someone earning $50,000 a year without a large portfolio meilleure plateforme bitcoin to forgo an investment advisor altogether,

  153. CharlesGoppy :

    wh0cd189850 prednisone

  154. CharlesGoppy :

    wh0cd261349 cephalexin

  155. Kennethjeofe :

    wh0cd189850 Cephalexin

  156. CharlesGoppy :

    wh0cd189850 valtrex rx

  157. BennyPneup :

    wh0cd189850 retin a

  158. Aaronswemy :

    wh0cd118351 lasix

  159. Aaronswemy :

    wh0cd118351 kamagra

  160. AlfredFrirm :

    wh0cd118351 baclofen

  161. Aaronswemy :

    wh0cd118351 levitra

  162. Aaronswemy :

    wh0cd261349 kamagra

  163. Carcinoma of Esophagus or Esophageal CancerChest Pain or Chest TightnessEsophageal AtresiaFibrocystic Breast DiseaseHow To Get Rid Of Chest Pain Due To Anxiety? lowest viagra price https://footstepsunltd.com/ viagra on lineRegistration only takes a few minutes to complete. A vaginal infection that is caused by an overgrowth of bacteria normally found in the vagina. Can this be symptoms of pms or pregnancy plz plz help!

  164. Kennethjeofe :

    wh0cd261349 Cephalexin

  165. Kennethjeofe :

    wh0cd261349 lasix

  166. MichaelHig :

    wh0cd118351 website

  167. Aaronswemy :

    wh0cd189850 lasix

  168. MichaelHig :

    wh0cd189850 bentyl

  169. CharlesGoppy :

    wh0cd261349 cialis 100

  170. BillyOscit :

    wh0cd118351 Lexapro

  171. Aaronswemy :

    wh0cd189850 kamagra

  172. CharlesGoppy :

    wh0cd118351 Cephalexin

  173. Kennethjeofe :

    wh0cd261349 baclofen

  174. Kennethjeofe :

    wh0cd189850 lavetra

  175. MichaelHig :

    wh0cd261349 clomid

  176. Aaronswemy :

    wh0cd46852 LASIX

  177. Aaronswemy :

    wh0cd118351 cialis

  178. Aaronswemy :

    wh0cd189850 prozac

  179. CharlesGoppy :

    wh0cd46852 keflex

  180. Kennethjeofe :

    wh0cd118351 site here

  181. CharlesGoppy :

    wh0cd261349 mobic

  182. Kennethjeofe :

    wh0cd46852 elocon

  183. DouglasBable :

    wh0cd46852 propecia

  184. BennyPneup :

    wh0cd118351 effexor

  185. Kennethjeofe :

    wh0cd189850 levaquin

  186. Aaronswemy :

    wh0cd261349 kamagra

  187. Kennethjeofe :

    wh0cd118351 desyrel

  188. CharlesGoppy :

    wh0cd46852 hyzaar

  189. Kennethjeofe :

    wh0cd189850 wellbutrin

  190. super viagra soft tabs cialis pills
    [url=http://cialisonbrx.com/#]cialis online[/url]
    cialis mail order
    buy cialis online

  191. AlfredFrirm :

    wh0cd46852 lipitor

  192. AlfredFrirm :

    wh0cd46852 avalide

  193. Aaronswemy :

    wh0cd261349 Lexapro

  194. MichaelHig :

    wh0cd118351 [url=http://buytetracycline.doctor/]where to buy tetracycline online[/url] [url=http://genericvardenafil.doctor/]read full article[/url] [url=http://buyrevia.doctor/]buy revia[/url] [url=http://buyseroquel.doctor/]seroquel xr 150 mg[/url] [url=http://genericprednisolone.doctor/]generic prednisolone[/url] [url=http://tadalafilnopresription.doctor/]tadalafil 5mg tablets[/url] [url=http://genericdoxycycline.doctor/]doxycycline[/url]

  195. AlfredFrirm :

    wh0cd118351 effexor

  196. Aaronswemy :

    wh0cd118351 LEXAPRO

  197. Kennethjeofe :

    wh0cd189850 tadacip

  198. CharlesGoppy :

    wh0cd118351 prednisone

  199. Kennethjeofe :

    wh0cd118351 cephalexin

  200. Kennethjeofe :

    wh0cd41470 viagra

  201. CharlesGoppy :

    wh0cd193198 Medrol

  202. CharlesGoppy :

    wh0cd257417 synthroid

  203. CharlesGoppy :

    wh0cd334745 levitra 10

  204. CharlesGoppy :

    wh0cd13709 estrace

  205. CharlesGoppy :

    wh0cd150405 cefixime

  206. AlfredFrirm :

    wh0cd120721 motilium

  207. CharlesGoppy :

    wh0cd269303 found here

  208. CharlesGoppy :

    wh0cd150405 valtrex

  209. MichaelHig :

    wh0cd55279 lasix

  210. CharlesGoppy :

    wh0cd162291 singulair

  211. AlfredFrirm :

    wh0cd227733 clomid

  212. CharlesGoppy :

    wh0cd364429 Buy Atarax

  213. CharlesGoppy :

    wh0cd334745 pyridium

  214. CharlesGoppy :

    wh0cd227733 levitra 10

  215. CharlesGoppy :

    wh0cd13709 avodart

  216. Aaronswemy :

    wh0cd407222 benicar

  217. CharlesGoppy :

    wh0cd162291 zoloft

  218. CharlesGoppy :

    wh0cd269303 tadacip

  219. CharlesGoppy :

    wh0cd86186 cipro

  220. MichaelHig :

    wh0cd300210 bactrim

  221. CharlesGoppy :

    wh0cd150405 Viagra 100

  222. Aaronswemy :

    wh0cd376315 proscar

  223. CharlesGoppy :

    wh0cd364429 moduretic

  224. CharlesGoppy :

    wh0cd376315 diflucan

  225. CharlesGoppy :

    wh0cd150405 cytotec

  226. CharlesGoppy :

    wh0cd227733 arimidex

  227. CharlesGoppy :

    wh0cd193198 levaquin

  228. AlfredFrirm :

    wh0cd257417 medrol

  229. AlfredFrirm :

    wh0cd269303 albenza

  230. CharlesGoppy :

    wh0cd257417 levaquin

  231. AlfredFrirm :

    wh0cd300210 valtrex

  232. Aaronswemy :

    wh0cd13709 [url=http://buyfluoxetine.us.org/]FLUOXETINE 20MG[/url]

  233. AlfredFrirm :

    wh0cd407222 ventolin

  234. MichaelHig :

    wh0cd407222 levitra

  235. Larryla