Қазақ кинотанушылары, қайдасың?..

Қазақ киносының жағдайын жақсарту мәселесін қозғасақ болды, «қой көрмеген қуалап жүріп өлтіредінің» кебін киіп, бірінші кезекте кинорежиссерлерімізді тулақ қыла бастаймыз. Желсіз күні қауіп шақырмасақ та, қазақ киносының өсіп-өркендеуі кинотанушылардың бүгінгі болмысына байланысты болатынын ескере бермейміз. Әркезде де айтар ойы, көтерер жүгі ауыр болатын киносыншылардың бүгінгі жағдайы қай деңгейде? Кинотанушылар не істеп жүр? Жалпы, киносыншылардың мәдени қоғамымыздағы алған орны қандай? Ендеше мәдени аужайымызды реттейтін өнер сыншыларының ішіндегі кинотанушылардың ықтасынына қарай ойысайық…
Рас, осындай жалынан сипатпас аласүрең шақта түсіріліп жатқан киноларымыз да аласүреңдеу кейіп танытуда. Ал сондай фильмдеріміздің кем-кетігін түзеп, жыртығына жамау болуға тиіс кинотанушыларымыздың пұшайман халін көріп, жасып қалатын кездеріміз де болатыны жасырын емес. Тіпті бүгінгі кинотанушылардың халі жайлы ойлап кетсең, ішіңе найзағай түсіп кеткендей күй кешесің.
4444Қара сөздің қадірі кеткен заманда, құдайға шүкір, Бауыржан Нөгербек, Раушан Ғазизқызы, Назира Мұқышева, Гүлнәр Әбікеева, Олег Борецкий, Дәрежан Өмірбаев, Гүлжан Құрманғалиева сияқты, өз пікірлерін тамтұмдап болса да, білдіріп жүрген саусақтың санына толмайтын кинотанушыларымыз жоқ емес. Алайда, бұл мамандар кезінде «асарын асап, жасарын жасап» алғандықтан және бүгінгі күні тек жас мамандарды тәрбиелеу жұмыстарымен айналысып жүргендіктен журналистер қауымы сұхбат алу үшін арнайылап бармаса, «сен тимесең, мен тимен, бадырақ көздің» кебін киіп алғалы қай заман?! Жоғарыда аталған кинотанушылармыздың біразы Ресей жеріндегі ВГИК оқу орнының түлектері болғандықтан еліміздегі жас киносыншыларды даярлау жағдайы қалай деген сұрақ туындайды. Тиісінше, бүгінгі киноның табиғатын танитын қазақ жеріндегі жастарымызды, яғни жас кинотанушыларды тәрбиелеу бұрыннан жолға қойылған. Жылына оншақты студентті қанат қақтыратынын ескерсек, ендігі кем дегенде 100 кинотанушы шығатын уақыт болды. Алайда, әлі күнге дейін көзге көрініп жүрген бір жас кинотанушыны таппайсыз. Көпшілігі оқуын тәмамдаған соң телеарналардағы немесе «Қазақфильмдегі» ассистенттік жұмыстарды жағалап кете барады. Екінші мамандық ретінде редакторлық мамандықты қоса алғанымен, біразының газет-журналдарда жұмыс жасауға шамалары келе бермейді. Байқауымызша, қазіргі оқып жүрген жас кинотанушылардың да ең момыны «көпірдің астында жатып ат үркітеді». Бірақ кино жайында рецензия жазып, қазақ кино өнеріне кішкене болса да өзіндік үлесімді қосайын деген жас маманды кездестіру қиынның қиыны. Олардың өз бетімен талпынып, тыңнан сүрлеу салуға құлықсыз болуы таңқалдырады. Ендігі кино ауылының көрпесін ұзартып, көсегесін көгертетін солар екенін қашан ұғынатынын кім білсін…
Білетіндер бүгінгі қазақ киносы қайта өрлеу кезеңін – «ренессанс» дәуірін басынан кешіп жүр дейді. Алайда, осы пікірді құры айтқанымен, жан-жақты сараптап жатқан бірі жоқ. Мұндай қуанышты хабарды жариялап жатқан кинотанушылар да кем де кем. Ал бұл жағдайлардың бәрі біздің кинотанушыларымыздың «мықтылығының» әсерінен болып отыр емес пе? Осы «мықтылықты» пайдасына асырып жүрген мамандардың бірден-бірі – театр сыншылары мен кинотанушылардың жұмысын істеп жүрген – журналистер. «Өлі арыстаннан тірі тышқан артық» дегендей, жоқтан жоғары болса да, өз ойларын газет беттеріне түсіріп жүрген журналистерді кінәлаудан аулақпыз. Оларды түсінуге болады. Себебі, бір жаңа кинофильм жарыққа шыққанда, ол туралы мақаланың жарыққа шыққаны жақсы-ақ. Ал ол турасында киносыншылар енжарлық пен немкеттілік танытып тұрған соң, өздері жазуына тура келеді. Одан бөлек, тіпті кез-келген адам қазақ киносы жайында ойындағысын жайып салуға даяр тұрады. Егер кинотанушыларымыз бүгінгі қазақ киносы жайлы озық ойлар, дәлелді пікірлер, өзекті мәселелерді дер кезінде жазып, мықты мақалалар жарияласа, кез-келген адам өз пікірін таңуға именетін еді. Өнерге қатысы жоқ саладағы адамдардың түрлі пікірлерін білдіріп жатқанын көргенде кинотанушыдан оңай мамандық жоқ сияқты болып көрінеді де тұрады. Қазақ киносының аяғына тұсау, қолына шылбыр болған әртүрлі кедергілерді әртүрлі салалардың мамандарынан естігенше, кинотанушылардың аузынан біржақты нақтысын естісек «құда да, құдағи да тыныш» болар еді. Өйткені бұл саланың төрешілері де, әділқазылары да – солар.
Қалай десек те, кинотанушыларымыз өткені – сұраусыз, келешегі – күңгірт күндерді бастан өткеріп жүргені даусыз. Егерде кинотанушыларымыз «оянбаса», олардың бір-екі ауыз «комменттері» журналистердің «кәсіби» рецензияларына тұздық болып қала бермек. Сондықтан да, тасқа тамған тамшы күндердің күнінде сол тасты жарып шығатыны секілді, осы айтылған пікірлеріміз әйтеуір бір күні өз шешімін табады деп сенеміз. Тек сыншылардың «арқасында» өнерге деген өлшем аласармаса болғаны.

Айдана АЛАМАН

«Ақжүніс-Астана» журналы

Сайтымыздың жаңа мақалаларына жазылыңыз

Поделиться в соц. сетях

Опубликовать в Facebook
Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники
Опубликовать в Яндекс

11 пікір

  1. Соңғы кезде түсіріліп жүрген телехикаялардың ішінде жақсылары бар. Негізі киноның сапасы қаражатқа байланысты сияқты….

  2. рысжан :

    жакыс кинолар бизде бар

  3. шолпан :

    бизде де жаксы кинолар бар гой

  4. айман :

    жақсы ғой биздин кинолар

  5. "Қаңғыбас қазақ" :

    Қазіргі қазақ киносы да қазақтың тұрмысындай ғой.

  6. Салтанат :

    Соңғы кезде жақсы киноны француздардан көріп едім,қазағым ренжімесін,қазақ халқымды жанымдаай жақсы көремін.

  7. Амандос Елтайулы :

    бизде киносыншылар тырнак астынан кир издеуден жалыкпайды. ал тырнактын миндети тырнау екени белгили. ал,саусак,билек,шынтак,иыктын аткаратын миндетине бас та катырмайды. айналдырган бир колдын буындарын кимылдатуга шамасы кемей жатып, аса манызды роль аткармайтын кишкентай гана тырнактын астын казбалайды, сол тырнак байгусты да балгамен байкамай урып алатын кездеримиз болды,дегенмен тырнак тусип калса орнына баскасы битеди, бир жогалса орны калыпка келе коймайтын буындардын жайын багаласа екен..

  8. Замирбек :

    Шыны керек,қазіргі қазақ киносына еш көңілім толмайды.
    Аппаратура жетіспейді дейін десең,шертіп жүріп алуға болады.
    Актерлік шеберлік жетіспейді дейін десең,қаншама маман даярлануда.
    Оператордың шеберлігі жетіспейді дейін десең,Голливудтан білім алсаң да ешкім қой дейін деп отырған жоқ.
    Анау робот сияқты аударған аудармашыларды айтпай-ақ қояйын.
    Енді не керек,не жетіспейді?
    Біле білсек,бұрынғы аға-апаларымыз осыларсыз-ақ қазақ киносының алтын қорын жасап кетті ғой…

  9. Ия, бизде жаксы киноларымыз бар, бирак казак киносы деймиз неге коп телехикаялар шыгарып жатыр сол ишинде байларын, адам менсинбейтин кейипкерди сомдайтын актерды орысша сайратып коямыз? Тагы сол кисилерден сухбат алган кезде алдекандай болып орыс тилде сойлеймиз! Мысалга Жания Джуринская озиме унайды, казактын ерке кызы болашак телехикаясында казакша тап таза ак сойлейди ал сухбат алган кездерде орысша береди. Ол жалгыз емес. Айта берсен коп олардын саны. Биз кимнин жерин басып журмиз кимнин жеринде журмиз деп журегимиз канжылайды. Жарайсын багдарламасына келгенде айтты «Мен дайындыксыз келдим, кешириниздер» дейди сонда Ана тилимизде сухбат беруге де дайындалуымыз керек пе? Окиништи!

  10. Назира :

    «Қара сөздің қадірі кеткен заманда». Бұл тұрақты тіркестің қазіргі заманға неліктен қолданып отырғаныңызды білмеймін. Егер автордың өзі осындай орынсыз сөздерді қолданса, мақаланы оқудың қандай қажеттілігі бар. Себебі, сіздің мақалаңызды оқып отырғандар бар. Сондықтан әлі де болса, қара сөздің қадірі кете қойған жоқ. Қазіргі таңда кинотану саласы емес, драматургия саласы әлсіреп барады. Себебі өте көп. Біріншіден, осындай орынсыз сөздер мен тіркестер орынсыз қолдану драматург үшін төмен. Екіншіден, бүгінгі күні неге жақсы фильм жоқ деген сұраққа сценарий жоқ деген қысқаша жауап аламыз. Айдана, сіз драматург маманы ретінде ең бірінші ауыз толтырып айтатындай сценарий жазыңыз, содан соң кинотануды сынауға аларсыз. Не дегенмен кинода ең бірінші маңызды орынды сценарий алады. Сонымен қатар, неліктен кинотанушылар жоқ? Себебі, халық журнал, газет алып оқымайды. Негізі жаңадан жазып келе жатқан кинотанушылар жеткілікті.

    • Айдана :

      Нәзира, қара сөздің қадірі кеткен заман. Себебі, халық журнал, газет алып оқымайды. өз сұрағыңызға, өзіңізден жауап)

Пікір жазу

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

*


3 − 2 =

Можно использовать следующие HTML-теги и атрибуты: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>