Мұрат ТОҚАШБАЕВ, әнші-актер: Танымал емеспін, бірақ тыңдармандарым бар

555– «Уақыт-бақыт» деп ән салып жүрсіз ғой. Айтыңызшы, уақытты бағалай алып жүрміз бе?

–  Бағалай алмай жүрміз ғой. Адам дүниеге келер алдында тоғыз ай, он күн ананың құрсағында болады. Сол сияқты бәріне уақыт белгіленген. Әр адамның өз уақыты бар, дүниеге келеді, дүниеден өтеді. Уақыт – тек сағат емес, ол – өмір, заман, күннің шығып, күннің батуы. Ол кең ұғым. Уақытты бағалау – ата-анаға, бала-шағаға, дос-жаранға, салт-дәстүрге, ұлтқа, ағайынға қызмет ету. Негізінде тіршілік жасауға уақыт берілген. Соны дұрыс қолдану керек. Бәріне сыншы да – уақыт. Сыналуға келдік. Уақытты ұйқымен, қыдырумен, қылтың-сылтыңмен өткізіп жүргендер де бар. Тиімді пайдаланғанға не жетсін?.. Жәнібек Кәрменов ағамыздың:

«Ойламаңдар, жігіттер,

  Баста дәурен тұрмайды.

  Өтіп кеткен сұм жалған

       Қайтып бір мойын бұрмайды.

      Адам қонақ өмірге,

      Бір күні қолын бұлғайды.qvyle4n6cjwhomn3oqqtwwjywvr8pt-3vlkpl1z5e5gfxsyvnid-ihdeckygpwt9jzvvrryd4hooyyzx8-gw4k

       Тірліктің түбі белгісіз,

       Ағын бір судай зулайды.

    Мансапқа жетсең, адал бол,

        Қызмет ет халқыңа,

       Әнін тыңда, күйін ұқ,

        Басыңды и салтына.

        Қарашада қара үй тұр,

        Қарайлай жүр артыңа.

      Жолдас болма жаманмен,

      Көзің жетпей парқына.

    Өзіңді біреу мақтаса,          

  Желігіп, оған тасыма…» деген жолдары бар керемет термесі бар. Соны тыңдап отырып-ақ көп нәрсені ұғуға болады…

Сол «Уақыт-бақыт» әнінің репертуарыңызға қосылуы жайында әңгіме өрбітсек…

– Тыңдарманға, келер ұрпаққа ой салар ән іздеп жүріп, ойымды бірде Ұлықпан Жолдасов ағамызға айттым. Жеңіл-желпі әндерге көңіл аудармай, өтіп кетіп те жүрдім. Мүмкін ол әндердің ішінде, қазіргі тілмен айтқанда, хит әндер де болған шығар… Бір күні Ұлықпан ағам хабарласып, әннің дайын болғандығын айтты. Тыңдап, бірден ұнаттым. Әуені әдемі екен. Сөзі де дайын деп, қолыма мәтінді ұстатты. Тыңдап отырып әнін айтайын десем, мәтін үйлеспейді. Түсінбедім. Буыны ұзақ. «Мынау қалай?» десем, олар күледі. Сөйтсем, олар маған басқа мәтін беріп, мені сыртымнан бақылап, қалжыңдап отыр екен. Сосын Ринат Зайытовтың жазған мәтінін берді. Сонда да бірдеңе жетпей тұрды. Ринатты қайта шақырттық. Тағы да шумақтар қосылды. Әннің темірқазығы, түйіні болу керек, айтары бар ән болуы керек, оны тыңдап отыраған адам ойлануы тиіс деп едім, Ринат құптай кетті. Ән тыңдалып кетер, ерекшелігі сақталуы тиіс дедім. Сөйтіп речитатив қосылды:

«Оңашада сырласып уақытпенен,           

Күндерден көңіліме жақұт терем.           

Айдан аман, жылдардан есен өтсе,          

  Адам үшін сол болар бақыт деген!..»

Амандық деген ең жақсы тілек. Жер басып жүрген кез-келген жанға амандық қымбат. Уақыт талғамай амандықты тілейміз, ақсақалдар да бата бергенде амандықтан бастайды, адамдар амандық сұрасады. Сондай ниеттен репертуарыма қосылған ән. Бейнеклип түсірдік. Анамнан кейінгі өнеріме жанашыр, ауылымыздан шыққан Осанов Жангелді деген кәсіпкер ағамыз көмектесті. Айналымға салу үшін тағы үлкен қаражат керек болды. Қайта-қайта бара беру ұят деп, өзім де ыңғайсыздандым. Бірақ, ағам бетімнен қаққан жоқ. Көмектесті. Ол кезде телеарналарға бейнеклипті айналымға салу қымбатырақ еді.

– Қазір көп көрінбей кеттіңіз ғой. Тоқтап, тоқырап қалған жоқсыз ба? Әлде әдемі әндер кездеспей жүр ме?

– Тоқтаған жоқпын. Әндер жазылып жатыр. Махаббат тақырыбына арналған әндер де бар. Оның ішінде елге, Отанға, тілге, әке мен анаға  деген махаббат. «Сүйдім-күйдім» дейтін әндерден қашқақтайтыным рас. Тойға да арнап бір-екі ән жазып қойдым. Әннің мән-мағынасы болуы керек, тыңдаған адам өміріне сабақ алса дейсің. Келешек ұрпаққа жақсы ән қалдырсақ деп ізденісте жүремін үнемі. Шақырған жерге барып әнімді айтып тұрамын. Концертке шығу үшін біреудің алдына барған емеспін. Кейінгі шығып жүргендермен жарысу мүмкін де емес… Неше түрлі, алуан тақырыптағы әндер… Оларды тыңдағаннан кейін, тіпті, әншілікті қойып кеткің де келеді. Себебі, сенің айтып жүрген әндеріңді тыңдамайды, оларды тыңдайды. Олардың айтып жүрген әндері көңілге қонымсыз, тыңдарманға алып-қосары, берері жоқ. Халықтың талғамы да төмендеп кеткен. Оны төмендетіп жатқан да – біздер, яғни әншілер. Бұл абыр-сабырдың өткінші екені анық. Адал, таза өнерді аңсайтын уақыт туар ма екен?.. Адамның бәрі жат бауыр. Қу құлқынға құл болып бара жатыр. Әнді қайтсін?.. Адам ішкі жандүниесінің бар екендігін ұмытып барады. Адамға дүние, мансап, ақша құл болудың орнына, адам оларға құл болып барады… Біздің де өнерде таңымыз атарына сенемін. Өміршең дүниелерді дайындап жүрмін. Жүректі тот баспасын тек…

Қоғамда тағы қандай олқылықтар бар?

– Қазір сазгер де, ақын да, әнші де көп. Қадыр Мырзалиев, Тұманбай Молдағалиевтер сынды ақындар аз. Бұрынғы әндерде мәдениеттілік бар, қазір ондай әндер сирек. Бүгінгілер ойын тіке жеткізеді. Астарлап, кең, әдеби тілмен, көркем сөзбен жеткізу ұмытылып барады. Астарлап айтылған нәрсеге адам ойланады, мағынасын ашуға тырысады. Тіке айтылғасын солай қабылданады. Қызды қайыңға, аққуға, бұлаққа теңейтін, табиғаттың ерекшеліктеріне балайтын. Қазір тамаққа айналдырып жіберді. «Сары майдай тәп-тәттім», «ақ сазандай ағысқа ұмтыласың сен» деген мәтіндер көп. Көбісі той әндері. Адам тойға көңіл көтеру үшін барады. Мен де барамын. Мен де тойда ән айтып, би билеймін. Жақсы. Ән айтылсын, би биленсін. Сол тойдан шығып концертке барған кезде тыңдайтының тағы сол әндер. Концертте де билеп жүретіндер бар. Концертке, қойылымға барған адам рухани байлық алып, демалып  шығу керек. Ләззат алатын жер басқа… Бұрынғының адамдарымен сөйлессең айтып отырады ғой: «Біз баяғыда концертке, театрға бару үшін ұзақ дайындалатынбыз. Көйлектен бастап, туфлиімізге шейін. Әсер алып, көкжиегіміз кеңіп, көзқарасымыз өзгеріп шығатын» деп. Қазір олай емес, қалай болса солай киінеді. Мәдениеттің бағасы түсіп бара жатыр. Рухани байып емес, көңіл көтеріп, біреулер шаршап шығады. Рахаттануға құмар болып кеттік. Мұңлы, қайғылы әндерден кейін ой түйіп, өмірден өткен әкесі мен анасын есіне алып, болмаса өмірде бар ата-анасын қадірлеуге құлшынып шықса дейсің. Ұлт болсын деп аңсаған, құрбан болып кеткен арыстардың әндерін тыңдап, көңіліне мұң ұялатса дейсің. Адам көп күлген сайын нәпсісі басымдау болады. Сол үшін мұңнан қашпау керек. Өйткені, қуану, өкіну, жұбану, көңіл көтеру, қайғыру, ашулану деген қасиеттердің бәрі Жоғарыдан, тылсым әлемнен келеді.  «Әннің де естісі бар, есері бар» дейді ғой ұлы Абай. Текті адам есті ән айту керек. Әннің сөздері дұрыс болу керек. Ұлттық болмысымыз бұзылмасын десек, есті ән айтылуы тиіс. Халыққа, тыңдарманға, ұрпаққа сабақ болсын десек, тәрбиелік мәні бар әндерді көбейту керек. Сахнаны кірлетпеуіміз керек.  Сахна тазалықты, пәктікті, еңбекті талап етеді. Мен Т.Жүргенов атындағы Ұлттық өнер академиясында белгілі режиссер Әубәкір Рахимовтың шеберханасында оқыдым. Сонда ағайымыз «сахнаға дайындықсыз шықпаңдар!» дейтін. Қазір сахнаға дайындықсыз, тіпті кеды мен джинсымен шығып кетеді. Сахнаның киесінен қорқу керек.

– Сіз тыңдарман ретінде кімдерді тыңдайсыз?

– Менің негізгі мамандығым – кино және драма актері. Әншілікке бет бұрдым бірақ. Академияда жүргенімде деканат арқылы Қайрат Байбосыновты арнайы шақыртып, үш жыл дәстүрлі әннен  сабақ алғанмын. Менің көбінесе тыңдайтыным – дәстүрлі әндер. Ақан сері, Біржан сал, Мәди, Сүгір, Қашаған, Ақтан, Жәнібек Кәрменов деп тізімім жалғасып кете береді. Тыңдаймын, тыңдап отырып орындаймын. Ұмытқан жерім болса қараймын. 1980 жылдары шыққан «Қазақ композиторларының әндері» және «Қазақ әндерінің антологиясы» бар өзімде. Бүкіл ән кездеседі. Арқа, Жетісу, Батыс, Сыр өңірлерінің әндері, жырлары, толғау-термелері бар. Сұраған жерде айтамын соларды. Батыс өлкесінің әндерін орындамасам да, сүйіп тыңдаймын. Сөздері керемет енді ол әндердің… Қазтуған жыраудың «Қайран, Еділ» деген әні бар ғой, алғашында Бекболат ағамыздың орындауында естігенмін. Ұлтқа, туған  жерге деген махаббат тұнып тұр. Еділ, қазіргі Волга, атам қазаққа қоныс болған жер. Соны тастап, кетіп бара жатқандағы жыраудың айтқаны:

«Жабағылы жас тайлақ                                                                 image-31-03-15-03-43-6

Жардай атан болған жер            

Жатып қалып бір тоқты                

 Жайылып мың қой болған жер         

 Жарлысы мен байы тең            

Жабысы мен тайы тең          

Жары менен сайы тең           

Ботташығы бұзаудай           

Бос сазаны тоқтыдай           

Балығы тайдай тулаған          0222222

Бақасы қойдай шулаған          

Шырмауығы шөккен түйе таптырмас,           

Балығы көлге жылқы жаптырмас           

Бақасы мен шаяны           

Кежідегі адамға           

Түн ұйқысын таптырмас           

Қайран, менің Еділім,          

Мен салмадым, сен салдың,         

Қайырлы болсын сіздерге,           

Менен қалған мынау Еділ жұрт!» дейді. Көз алдыңа сурет келеді. Тарихымыз жатыр. Біздің кең жеріміз қай жер болған? Қазіргі Еділдің біздің шекараға түк қатысы жоқ… Сол жерді тастап бара жатқанда: «Маған бұйырмаған жер, саған да бұйырмасын. көнектегі суға көміл бол, аяқтағы суға ағыл бол»  деген жоқ. Қайта, «Мен салмадым, сен салдың, Қайырлы болсын сіздерге» деп қазақтың кеңдігін, жомарттығын көрсетіп тұр. Ал, мысалы,  1941-45 жылдардағы соғыста неміс халқы жеңіліп, шегініп бара жатқанда кез-келген жерге мина, бомба қойып кеткен жоқ па?!.            Сәкен Сейфуллиннің «Көкшетау», «Тау ішінде»  әндерін жақсы көремін. Тоқтар ағамыздың репертуарындағы «Дүние» деген әнінде «Баспадым жардың шетін құлай ма деп?..» деген жолдары бар әнді айтып жүргенімде бір ақсақал: «Бұл ән негізінде Сәкендікі» деген мағлұмат берген болатын.             Мейрамбектің термелерін, «МузАрт» тобының барлық әндерін, Өмірқұл мен Қарақаттың репертуарын, Секен Тұрысбековтің күйлерін  тыңдаймын. «Нұр-Мұқасан» тобының әндерін мектеп кезінен тыңдап өстім, «МузАрттың» әнімен көзімізді аштық. «МузАрт» – өз биігінде! Әндерінің мазмұны бұзылмасыншы деген тілектемін.

– Концерт беру ойыңызда жоқ па?

– Қырық шақты әнім бар екен. Альбом шығару үшін жұмыстанып жүрмін. Концерт әзірге арман күйінде. Себебі, ол үшін үлкен ой, үлкен жүрек керек.

Сізде жүрек бар ғой…          image-31-03-15-03-43

– Жүрегіміз бар. Концерт болғанда тек әнге көңіл бөлмей, бастан-аяқ кештің бойына қан беріп, ауа жұтқызып, тірілту үшін мимен, жүрекпен ойлану керек. Сахнаның безендірілуі, қандай әндер айту керек, кімдерді қонаққа шақыру керек деген сияқты. Қаржылық жағынан көмектесемін деп жүрген жандар бар. 10 жыл деген аз, сондықтан, аманшылық болса, 15 жылдықта кеш беру ойымда. Келген тыңдарманның көңілінен шығатын концерт бергім келеді.  Концертке келген адам оның аяқталғанын білмей, «шіркін-ай,  бітіп қалды ма?»  деп тамсанып, қызығып, шөлдеп кетуі керек.

– Қазіргі жастардың басым бөлігі «танымал жұлдыз» болуды армандайды. Сіз де танымал болу үшін әншілік жолды таңдадыңыз ба?

– Мен о бастан танымалдылыққа жұмыс істеген жоқпын. Жанымның рахаты үшін ән салғанды қалаймын. Танымал емеспін, бірақ тыңдармандарым бар. Радиода әндерімді көп сұрайды екен. Сол үшін ойланып, түйіндеп, нық қылып, дүркіретпесек те, жақсы концерт бергім келеді. Мақсатым – тоқтап қалмау. Қандай жылдамдықпен жетсем де, мақсатыма жетсем болғаны. Өзіме шақ даусым бар, білімім бар. Сахнаға оқымай келген жоқпын. Жәнібек Кәрменовтің:            «Текті бір жанның бірі едім.            Адам боп келдім өмірге,            Адам боп өту –  тілегім…» деп аяқталатын термесі бар. Сол айтпақшы, бірінші, АДАМ болып, екінші, аманатпен берілген өнерді арқалап алып жүруіміз керек. Аманатқа жеңіл-желпі қарауға болмайды…

Әңгімеңізге рахмет!

 

Сұхбаттасқан  Эльенора ӘМІР

Сайтымыздың жаңа мақалаларына жазылыңыз

Поделиться в соц. сетях

Опубликовать в Facebook
Опубликовать в Google Buzz
Опубликовать в Google Plus
Опубликовать в LiveJournal
Опубликовать в Мой Мир
Опубликовать в Одноклассники
Опубликовать в Яндекс

84 комментария

  1. viagra buy over counter
    cheap generic viagra 100mg
    generic viagra sale uk

  2. order viagra in us
    viagra without a prescription
    generic viagra buy uk

  3. cheap viagra uk online
    buy viagra online
    buy viagra jelly online

  4. Fntgeorge :

    Hi All![url=http://viasergeneric.com/]viagra[/url] buy generic viagra buy viagra OK’

  5. HiMen!! buy viagra online does viagra work for women [url=http://canadiannowv.com/]viagra pills[/url] OK’

  6. buy viagra cheap in canada
    buy viagra online
    cheap viagra overnight

  7. do i need a prescription to order viagra online
    viagra online
    order viagra men

  8. My!!! buy viagra online viagra trial [url=http://usa77www.com/]viagra price[/url] OK’

  9. Hi! Hi! online pharmacy viagra buy viagra in england [url=https://viagrakjkmn.com/]viagra generic online[/url] OK’OK’

  10. Hi! viagra price viagra buying [url=http://genericonlineviaqra.com/]viagra online[/url] OK’

  11. Rvugeorge :

    Hi All! [url=http://onlineviaqer.com/]viagra[/url] women viagra viagra price OK’

  12. HiMen!! buy viagra cheap viagra canada [url=http://viagrapfhze.com/]online viagra[/url] OK’

  13. Hi! Hi! buy viagra does viagra work [url=http://viagraveikd.com/]viagra for sale[/url] OK’

  14. My!!! cheap viagra viagra results [url=https://vigrageneic.com/]viagra online[/url] OK’

  15. Hi! buy viagra online buy real viagra [url=http://viagrapbna.com/]viagra generic[/url] OK’

  16. Lmmgeorge :

    Hi All! [url=http://viagracefo.com/]generic viagra[/url] viagra lowest price viagra online OK’

  17. Google![url=https://medcialedonline.com/]cialis generic online[/url] generic cialis uk generic cialis online OK’

  18. My!!! generic viagra online viagra free [url=http://genericviaser.com/]viagra generic[/url] OK’

  19. Hi! cialis price buy cialis uk [url=http://cialisovnsm.com/]cialis[/url] OK’

  20. Gbdfeence :

    Hi! All! cialis soft tabs review [url=http://cialisoakdm.com/]buy cialis online[/url] OK’

  21. [url=http://synthroidcheapred.com/]buy synthroid[/url] synthroid journal articles synthroid overdose OK’

  22. Lelandeagew :

    May I just say what a relief to uncover a person that really knows what they are discussing over the internet. You definitely know how to bring an issue to light and make it important. A lot more people need to check this out and understand this side of your story. I was surprised you’re not more popular since you certainly have the gift.
    Online Pharmacies

  23. Lelandeagew :

    Very shortly this website will be famous amid all blogging people, due to it’s fastidious articles
    Online Pharmacies

  24. Lelandeagew :

    Hi, Neat post. There is a problem together with your web site in internet explorer, may check this? IE still is the marketplace leader and a big section of other people will pass over your wonderful writing due to this problem.
    Canadian Pharmacy

  25. amoxil baby buy amoxil amoxil 1g comprim? posologie [url=http://amoxilpillbuy.com/]buy amoxil[/url] ’

  26. generic cialis online prinivil generic name [url=http://prinivilbuyusa.com/]online cialis[/url] OK’

  27. Oklfeence :

    prednisone every 12 hours prednisone buy online uk [url=http://prednisonepill20mg.com/]generic prednisone[/url] OK’

  28. Lelandeagew :

    I visited many sites except the audio feature for audio songs current at this site is actually marvelous.
    buy sildenafil online

  29. Lelandeagew :

    This blog was… how do I say it? Relevant!! Finally I’ve found something that helped me. Thank you!
    viagra tablets

  30. Lelandeagew :

    I used to be recommended this website by my cousin. I’m no longer sure whether this publish is written by way of him as nobody else realize such certain about my trouble. You are wonderful! Thanks!
    medix

  31. Lelandeagew :

    I’m really enjoying the design and layout of your blog. It’s a very easy on the eyes which makes it much more pleasant for me to come here and visit more often. Did you hire out a developer to create your theme? Outstanding work!
    generic viagra

  32. Lelandeagew :

    Fastidious replies in return of this matter with real arguments and explaining the whole thing on the topic of that.
    buy sildenafil

  33. Lelandeagew :

    Attractive component of content. I just stumbled upon your web site and in accession capital to claim that I get actually enjoyed account your blog posts. Any way I’ll be subscribing in your feeds and even I success you access constantly quickly.
    viagra for women over 50

  34. buy norvasc norvasc 10 mg oral tablet [url=http://norvascbuynow.com/]norvasc online[/url] OK’

  35. Lelandeagew :

    What’s up friends, its enormous post concerning cultureand entirely explained, keep it up all the time.
    how to take viagra for maximum effect

  36. Lelandeagew :

    Hi there everyone, it’s my first go to see at this web page, and article is in fact fruitful designed for me, keep up posting these types of articles or reviews.
    over the counter viagra

  37. lipitor pills lipitor costs [url=http://lipitoronlinewww.com/]lipitor price[/url] OK’

  38. cialis kaufen austriarehabilitacion del pene cialis despues de rrp buy cialis online

  39. viagra buy uk
    cialis pills
    cuanto sale el viagra

  40. viagra shipped overnight buy viagra viagra pills for sale [url=http://buyviaqra.com/]cheap viagra[/url] OK’

  41. can you order viagra online in canada
    viagra england
    viagra cheap fast delivery

  42. generic viagra buy viagra generic viagra uk sales [url=http://onlinevlagra.com/]viagra price[/url] OK’

  43. real viagra for sale online
    viagra without a doctor prescription
    viagra buy uk

  44. online personal loans borrow money quick bad credit payday loan lenders [url=https://borrowmoney.us.com/] money to borrow with bad credit[/url] OK’

  45. need cash now loan with bad credit [url=https://needmoney.us.com/]i need money quick[/url] OK’

  46. online name brand viagra https://purseInstock.com/cheap viagra for salehttps://fundeconp.org/generic viagra no prescriptionhttps://nadinekube.com/does viagra workhttps://authenticknicksstore.com/cheapest viagrahttps://iceecigarettes.com/buy viagra meds onlinehttps://besiktasboschservis.com/generic viagra

  47. [url=https://writebusinessplanatb.org/]business plan company[/url] prepare business plan[url=http://canadiantadalafilonlineviagrapharmacy.us/]write my thesis[/url] paper writing services[url=https://writingpaperqze.org/]test paper[/url] test paper[url=https://dissertationwritescv.technology/]dissertation editing services[/url] test paper[url=https://writinghelprvs.org/]paper tole[/url] OK’

  48. [url=https://writingpaperwritethesis.org/]essay service[/url] essay service [url=https://homeworkhelpus.org/]home work for students[/url] startup business plan [url=https://helpwritingthesisus.org/]term paper[/url] need help with english homework [url=https://essaypapersus.org/]argumentative essay[/url] essay online [url=https://writebusinessplanus.org/]business plan outline[/url] OK’

  49. viagra cheap online canada
    cialis coupon
    viagra ice cream to go on sale at selfridges

  50. It is critical that you repeat this behavior every single morning without fail so that the puppy learns that whenever he needs to use the bathroom, he has to go to that specific spot outside. viagra from canada generic viagra generic viagra from india [url=https://nadinekube.com/]viagra[/url] Most are localized in the white matter tracts of the hemispheres, along which they spread. OK’

  51. Gbtfeence :

    cialis no prescription cialis reviews cialis 20mg [url=https://authenticknicksstore.com/]cialis reviews[/url] OK’

  52. cheapviagratablets.com
    viagra sale
    cheap viagra jelly

  53. viagra cheap pills
    buy viagra
    cheap viagra ebay

  54. Link to comment IP address: 67. organic viagra buy now generic for viagra buy brand viagra [url=http://generic-viagracelak.com/]canadian pharmacy generic viagra[/url] Mrs Shergold said: ‘Blood tests were taken and we were told that if everything looked good we could go home. OK’

  55. J R Soc Med 84 10 : 621. how long does viagra last buy viagra online without prescriptions where to buy viagra [url=http://buyviagraonlinevrds.com/]buy viagra online canada[/url] Unfortunately, many people have no symptoms or may note they were fatigued after they are diagnosed with diabetes and treated for it. OK’

  56. Stroke is the most common cause of oropharyngeal dysphagia. how much is viagra herb viagra for sale order viagra online [url=http://viagraforsalebrc.com/]viagra online[/url] Read more Treatable: If you have been checked out by a medical provider and have been assured that you are healthy then you may be hypochondriacal. OK’

  57. This is also a common sign of breast cancer recurrence. low price viagra viagra online without prescription viagra buy on line [url=http://viagrawithoutadoctorprescriptionvrs.com/]viagra without a prescription[/url] Following are some of the common symptoms of a brain tumor: Symptoms of a brain tumor Headaches Seizures Personality changes Balance and coordination problems Vision, hearing or speech problems Abnormal sensations in legs, hand or fingers The symptoms of a brain tumor may resemble other conditions or medical problems. OK’

  58. Psychiatric aspects of headache. buy cheap purchase uk viagra cheap viagra online online pharmacy viagra [url=http://viagra-onlinenas.com/]buy real viagra online[/url] But it DOES decrease its probability. OK’

  59. no fax payday loans installment loans no credit check loans with no credit check [url=http://installment.us.com/] installment loan[/url] OK’

  60. fast loans with bad credit cash advance online best payday loan site [url=http://advances.us.com/]payday advance cash america[/url] OK’

  61. buy viagra euro
    viagra on line no prec
    viagra buy malaysia

  62. bad credit cash fast payday loan loans fast payday loan online bad credit loans [url=http://cashfast.us.com/] fast loans[/url] OK’

  63. payday loans for bad credit bad credit installment loans direct lending payday loans [url=http://installment.us.com/] installment loan[/url] OK’

  64. bad credit no payday loans fast payday loans help debt consolidation loan [url=http://cashfast.us.com/] fast online payday loans[/url] OK’

  65. vxdfeence :

    cialis professional tadalafil dosage cialis prescription [url=http://hitcialisosn.com/]cialis for sale[/url] OK’

  66. pink viagra order viagra canada viagra generic [url=http://onlineviaqer.com/#]viagra online cheap[/url] OK’

  67. viagra wikipedia name brand viagra viagra generic brand [url=http://onlineviaqer.com/#]herbal uk viagra[/url] OK’

  68. online generic viagra viagra samples viagra brands [url=http://menedkkr.com/#]womens viagra[/url]

  69. bozAntide :

    cialis tadalafil tadalafil tablets 20 mg buy cheap cialis [url=http://hopcialisraj.com/#]cialis tadalafil[/url]

  70. vxdfeence :

    buy cialis without prescription cialis cialis cost [url=http://hitcialisosn.com/]tadalafil online[/url] OK’

  71. bozAntide :

    tadalafil 20mg cialis prescription cialis price [url=http://hopcialisraj.com/#]cialis 20 mg[/url]

  72. what is tadalafil tadalafil reviews no prescription cialis [url=http://gocialisgjb.com/#]purchase cialis[/url]

  73. buy cialis without prescription cheapest cialis what is tadalafil [url=http://gocialisgjb.com/#]tadalafil 20mg[/url]

  74. buy brand viagra viagra samples best prices on brand viagra [url=http://viagraveikd.com/#]over the counter viagra[/url]

  75. bdfenzymn :

    buy cialis without prescription buy cialis online cheap online cialis [url=http://authenticknicksstore.com/#]cialis online usa[/url]

  76. viagra alternatives generic viagra reviews price viagra [url=http://fviagrajjj.com/#]viagra wholesale[/url]

  77. cheap herbal viagra viagra free viagra forum [url=http://download4os.com/#]viagra 50 mg[/url]

  78. vdsAntide :

    generic cialis online cialis pill non prescription cialis [url=http://cialisoakdm.com/#]cialis online pharmacy[/url]

  79. vdsAntide :

    generic tadalafil what is tadalafil discount cialis [url=http://cialisoakdm.com/#]cialis reviews[/url]

  80. alcohol and viagra generic viagra viagra spam [url=http://officialsaintsnflproshop.com/#]over the counter viagra

  81. nsfenzymn :

    cialis no prescription cialis online canada cialis 5mg [url=http://authenticknicksstore.com/#]buy cialis online[/url]

  82. nsfenzymn :

    discount cialis cialis online usa discount cialis [url=http://authenticknicksstore.com/#]how to get cialis prescription online[/url]

  83. tadalafil cialis 5mg buy cheap cialis [url=http://www.ciallisonline.com/#]cialis no prescription[/url]

  84. generic viagra no prescription viagra samples generic viagra rx [url=http://officialsaintsnflproshop.com/#]generic viagra

Пікір жазу

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

*


4 + = 6